Του Δημήτρη Περπατάρη* (Πηγή: https://workenter.gr)
Η σύνταξη αναπηρίας από κοινή νόσο αποτελεί ένα κρίσιμο δικαίωμα για χιλιάδες ασφαλισμένους του ιδιωτικού τομέα, παλαιούς και νέους, μισθωτούς και μη μισθωτούς.
Ωστόσο, οι προϋποθέσεις χορήγησής της, τα απαιτούμενα ποσοστά αναπηρίας και οι ειδικές ρυθμίσεις που ισχύουν για επιμέρους κατηγορίες ασφαλισμένων συχνά δημιουργούν σύγχυση και αβεβαιότητα στους ενδιαφερόμενους.
Σύνταξη λόγω αναπηρίας από κοινή νόσο δικαιούται παλαιοί και νέοι ασφαλισμένοι, μισθωτοί και μη μισθωτοί όταν πληρούνται δύο σωρευτικές προϋποθέσεις:
1. Πιστοποίηση αναπηρίας τουλάχιστον 50% που πιστοποιείται αποκλειστικά από το Κέντρο Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕ.Π.Α.) και
2. Ελάχιστος χρόνος ασφάλισης, ο οποίος μπορεί να είναι: • είτε 1 5 έτη συνολικής ασφάλισης, • είτε 5 έτη, εκ των οποίων τα 2 εντός της τελευταίας πενταετίας πριν την ημερομηνία ή το έτος έναρξης της αναπηρίας. • είτε 1 έτος ασφάλισης εφόσον ο ασφαλισμένος δεν έχει συμπληρώσει το 21ο έτος της ηλικίας του.
Στην περίπτωση αυτή, ο απαιτούμενος χρόνος αυξάνεται κατά 4 μήνες για κάθε επιπλέον έτος ηλικίας, μέχρι να συμπληρωθούν 5 έτη. Τι ισχύει για τους ασφαλισμένους πρ. ΟΓΑ: Για τους ασφαλισμένους του πρ. ΟΓΑ ισχύουν μεταβατικές ρυθμίσεις.
Συγκεκριμένα:
• Έως 31/12/2023, εφαρμόζονταν οι προϋποθέσεις του πρ. ΟΓΑ και το ποσοστό αναπηρίας ανήρχετο σε 67%. • Για το έτος 2024, το ποσοστό αναπηρίας θα πρέπει να ανέρχεται τουλάχιστον σε 59%. • Από 1/1/2025, οι ασφαλισμένοι του π. ΟΓΑ υπάγονται πλήρως στις ενιαίες διατάξεις περί σύνταξης λόγω αναπηρίας.
Τι ισχύει για τα ποσοστά αναπηρίας: α) Ποσοστό αναπηρίας που προσδιορίζεται αποκλειστικά από το Κ.ΕΠ.Α. το οποίο διακρίνεται σε ποσοστό ιατρικής αναπηρίας, δηλαδή με Βάση αμιγώς ιατρικά κριτήρια και σε ποσοστό ασφαλιστικής αναπηρίας, δηλαδή ανάλογα με την επίδραση της αναπηρίας στην καθολική ικανότητα για άσκηση του συνήθους ή παρεμφερούς επαγγέλματος ή την ανάκτηση της ικανότητας αυτής.
Επισημαίνεται ότι στο απαιτούμενο για συνταξιοδότηση ελάχιστο ποσοστό αναπηρίας (50% ή για τους ασφαλισμένους στον τ. Ο.Γ.Α. 59% για το έτος 2024) συμπεριλαμβάνεται και το ποσοστό ασφαλιστικής αναπηρίας.
4) Ποσοστό αναπηρίας που προσδιορίζεται από το αρμόδιο ασφαλιστικό Όργανο το οποίο δύναται (δεν υποχρεούται) να προσαυξήσει το ποσοστό ασφαλιστικής αναπηρίας που έχει προσδιορισθεί από το Κ.ΕΠ.Α (περ. α, β και \ της παρ. 5 του άρθρου 28 του α.ν. 1846/1951, όπως ισχύει). Ποσοστό προσαύξησης του ποσοστού της ασφαλιστικής αναπηρίας
Ο τρόπος προσαύξησης του ποσοστού της ασφαλιστικής αναπηρίας καθορίζεται για παλαιούς και νέους ασφαλισμένους, ως εξής: • ασφαλισμένοι για πρώτη φορά πριν από την 1.1.1993 (παλαιοί): το συνολικό ποσοστό ασφαλιστικής αναπηρίας δεν μπορεί να ξεπερνά τις 17 αυτοτελείς (ακέραιες) ποσοστιαίες μονάδες επί του ποσοστού που προσδιορίζεται με Βάση τα ιατρικά κριτήρια. • ασφαλισμένοι για πρώτη φορά από την 1 .1 .1993 και μετά (νέοι): το συνολικό ποσοστό ασφαλιστικής αναπηρίας δεν δύναται να ξεπερνά τις 15 ποσοστιαίες μονάδες επί του ποσοστού που προσδιορίζεται με βάση τα ιατρικά κριτήρια.
Για τους ασφαλισμένους του πρ. ΟΓΑ και του π. ΝΑΤ – δεδομένου ότι δεν διαχωρίζονταν νομοθετικά σε παλαιούς και νέους - γίνεται δεκτό ότι για την εφαρμογή της συγκεκριμένης και μόνο διάταξης, παλαιοί θεωρούνται όσοι είχαν υπαχθεί στην ασφάλιση οποιοσδήποτε φορέα, συμπεριλαμβανομένου του Δημοσίου, για πρώτη φορά μέχρι την 31 .1 2.1 992.
Ειδικά για ασφαλισμένους του π. ΟΓΑ, για να θεωρηθούν ως ασφαλισμένοι μέχρι 31.12.1992, θα πρέπει να υφίσταται ή να έχει γίνει αναγνώριση χρόνου ασφάλισης στον κλάδο πρόσθετης ασφάλισης με καταβολή εισφορών, για το διάστημα από 01.01.1988- 31.12.1992.
*Ο Δημήτρης Σπ. Περπατάρης είναι Δικηγόρος στον Άρειο Πάγο-Εργατολόγος