Ο Νόμος «Βρούτση» 4670/2020 – Και… το χάος στις συντάξεις!!

 

*Του Κώστα Νικολάου 

Η διάλυση του κοινωνικού & ανταποδοτικού χαρακτήρα της δημόσιας κοινωνικής ασφάλισης:

Στο κόκκινο το χάσμα μεταξύ βασικού μισθού και του μ.ο. των συντάξεων, ασφαλούς δείκτη που επιβεβαιώνει τη διάλυση της δημόσιας κοινωνικής ασφάλισης.Τα στοιχεία είναι αποκαρδιωτικά, καθώς οι συντάξεις είναι σε κατακόρυφη πτώση, με ξέφρενη πορεία, που εάν δεν ανακοπεί, οι συνέπειες θα είναι τραγικές. Ο μ.ο. των συντάξεων από >20% έναντι του βασικού μισθού (€751) που ήταν, έχει διευρυνθεί, κατά <51,4%!!

Αιτίες;

Ο πυρήνας του προβλήματος βρίσκεται στο νόμο «Βρούτση» (ν.4670/2020) ο οποίος είναι πιστό αντίγραφο του προηγούμενου ν. 4387/2016 «Κατρούγκαλου», διατάξεις του οποίου κρίθηκαν αντισυνταγματικές με απόφαση του ΣτΕ 2019. Και ο νόμος αυτός (όχι μόνο δεν συμμορφώνεται με την απόφαση του ΣτΕ, αλλά προσθέτει και νέους κόφτες) είναι αντισυνταγματικός.

Παραβίαση βασικών κανόνων

Βασικοί κανόνες (έως το 2016) που διατηρούσαν μικρή την «ψαλίδα» τόσο μεταξύ των συντάξεων όσο και έναντι του βασικού μισθού, ήταν:

• δίκτυο προστασίας των χαμηλών συντάξεων: Κατώτατα Όρια, όσο τα 15 ημερομίσθια (ν. 3863/2010) + ΕΚΑΣ με εισοδηματικά κριτήρια, σύνολο στο 80% του βασικού μισθού, περί τα 600 ευρώ.
• πλαφόν εισφορών: πενταπλάσιο των (€503) Κ.Ο. ήτοι 2.500 ευρώ.
• υποχρεωτικότητα: ασφάλιση σε όλες τις αποδοχές έως το πλαφόν, ενώ στους ελευθέρους επαγγελματίες, υπαγωγή, ανά τρία έτη σε μεγαλύτερη κατηγορία.
• αναλογικότητα: όλα τα έτη είχαν το ίδιο ποσοστό αναπλήρωσης (2%).
• μέσος μισθός υπολογισμού της σύνταξης: τα τελευταία πέντε (5) έτη.

Έτσι, οι ανώτερες με 35 έτη (€2.500 Χ70%) ανέρχονταν στα 1.750 ευρώ (και πέραν του ποσού αυτού, με περισσότερα έτη ασφάλισης ή άνω των 20% ασφαλιστικών εισφορών κ.λ.π.) οι κατώτερες στα 600 ευρώ, ενώ ο μ.ο. ανερχόταν σε 900 ευρώ, όταν ο βασικός μισθός ήταν (751 ευρώ). Επομένως η διαφορά ανέρχεται σε>20%.

Ανατροπές

Ο ΠΙΝΑΚΑΣ 1 είναι αποκαλυπτικός. Πλήρης ανατροπή του κοινωνικού χαρακτήρα της Δημόσιας Κοινωνικής Ασφάλισης, ενώ η αναλογικότητα, μετατράπηκε σε επιπρόσθετη φορολογία.

Παρατηρήσεις επί του ΠΙΝΑΚΑ 1: έως το 2016 οι περικοπές (οι οποίες κρίθηκαν παράνομες και μάλιστα επιστραφήκαν αναδρομικά) περιορίζονται στις συντάξεις άνω των 1.000 ευρώ, ενώ από το 2016 -2020 και εφεξής εκτός του ότι «νομιμοποίησαν» τις παράνομες περικοπές, σάρωσαν και τις κατώτερες συντάξεις.

Παρενέργειες του νόμου 4670/2020 «Βρούτση»

Οι ανατροπές στις συντάξεις διακρίνονται σε τέσσερις και μια κατηγορίες: μέσω των χαμηλών συντελεστών, μέσω μειωμένων εισφορών, με επιπλέον κόφτες, δια των αναπροσαρμογών και μια, όπως:

• Κατώτατα Όρια: Με τον εν λόγο νόμο καταργείται ο θεσμός των Κ.Ο. και του ΕΚΑΣ (δίκτυο προστασίας των χαμηλών συντάξεων - βασικός λόγος κρατικής συνεισφοράς) και αντικαθίσταται με το ποσό της «εθνικής σύνταξης». Ως αποτέλεσμα αυτού οι μικρές συντάξεις, οι οποίες αποτελούν το 47% του ΙΚΑ, από τα 600 ευρώ κατέρρευσαν μονομιάς στα 345 ευρώ.
• Πλαφόν εισφορών: καταργείται το πενταπλάσιο των Κ.Ο. και αντικαθίσταται με το 10πλασιου του βασικού μισθού: από €2.500 στα .. 7.500 ευρώ. Όχι βέβαια για καλύτερη σύνταξη, άλλα, για μεγαλύτερη ληστεία.
• Αναλογικότητα: καταργείται το ενιαίο ποσοστό (2%) ανά έτος και αντικαθίσταται επί (κλιμακωτών ποσοστών)ληστρικός μηχανισμός όσων έχουν μεγαλύτερες εισφορές άνω των 1.000 ευρώ. Παράδειγμα: για μισθούς των 1.000 ευρώ/35ετη, η σύνταξη αναλογεί: 757 ευρώ, δηλαδή 76% του μισθού. Για μισθούς των 2.500 ευρώ/35ετη, αναλογεί: 1.317 ευρώ, δηλαδή 53% του μισθού. Ενώ για μισθούς των 7.500 ευρώ/35ετη, αναλογεί: 3.182 ευρώ, δηλαδή 42% του μισθού.
• Κόφτες συντάξεων: πέραν του ως άνω ληστρικού μηχανισμού προστέθηκαν επιπλέον τρεις κόφτες: (α) μείωση (3% έως 14%) σε συντάξεις άνω των 1.400 ευρώ (β) πλαφόν ανωτάτων συντάξεων €4.608 (κατά βάση αφορά διπλές συντάξεις και περιπτώσεις με εισφορές άνω του πλαφόν (γ) εξαίρεση του χρόνου ασφάλισης μετά τα 40ετη.
• Μέσος τελικός μισθός: Αντί των (5) πέντε τελευταίων ετών, συνυπολογίζονται όλα τα έτη. Έτσι επέρχεται περαιτέρω μείωση των συντάξεων.
• Υποχρεωτικότητα εισφορών: αντικαταστάθηκε, για τους μη μισθωτούς ελεύθερη επιλογή κατηγοριών, όμως (λόγω ληστρικού χαρακτήρα των μεγάλων κατηγοριών) επιλέγεται η χαμηλότερη με νοητό μισθό τα €850!! Για τους μισθωτούς εξαίρεση από την ασφάλιση των υπερωριών, κ.λπ. κατά βάση αφορά 600.000 εργαζομένους σε «μερική απασχόληση» όπου το ½ του μισθού δύναται να λογιστεί ως “νόμιμη” υπερωρία! Αποτέλεσμα; Από την μια, κατακόρυφη πτώση ασφαλιστικών εισφορών, ενώ από την άλλη για περί τα 2εκ ασφαλισμένους, η σύνταξή τους (με 35 έτη) δεν θα ξεπερνά τα (€850 Χ 37,31% + €384) 701 ευρώ.
• Συντάξεις χηρείας: από 70% του ποσού που ίσχυε (χωρίς περιορισμούς μετά τα 65 έτη) μειώθηκε στο 35% όταν ο/η ασφαλισμένος λαμβάνει δική του σύνταξη.
• τ. ΟΓΑ, η τραγωδία: εξαιρούνται από την εφαρμογή του Νόμου (παραμένουν καθηλωμένοι σε προγενέστερο ληστρικό νόμο του 1998) και λαμβάνουν το βασικό ποσό των 360 ευρώ, παρά την καταβολή ασφαλιστικών εισφορών, οι οποίες έως το 2026 συμψηφίζονται με το ποσό αυτό. Μόνο από το 2031 και εφεξής εξισώνονται πλήρως με τον παραπάνω νόμο, δηλαδή με το ποσό της εθνικής σύνταξης των €384 + ανταποδοτική.
• Αναπροσαρμογές – αυξήσεις: Αντί για κάλυψη του πληθωρισμού και της αύξησης του ΑΕΠ, χορηγούν (μάλιστα με νομοθετική διάταξη) μόνο το 50% Παράδειγμα: έστω πληθωρισμός 5% και αύξηση του ΑΕΠ 2%, αντί για 7%, χορηγούν ως «αύξηση» μόνο το ποσοστό του3,5%.

Αποτέλεσμα;

Οι παρεμβάσεις αυτές, έφεραν τα πάνω – κάτω. Ενώ ο βασικός μισθός (από €751) αυξήθηκε στα 920 ευρώ(>22,5%) ο μ.ο. των συντάξεων (από €900) μειώθηκε στα 802 ευρώ (<12,2%) !Χαώδης απόκλιση, μείον <34,7%. Και όχι μόνο.

Στις παραπάνω περικοπές θα πρέπει να προστεθούν επίσης και η κατάργηση της 13ης-14ησύνταξης, ποσά τα οποία ισοδυναμούν στο 16,7% του ποσού της σύνταξης. Επομένως, λογίζοντας και την διαφορά αυτή (βασικός μισθός επί 14/12 ήτοι 920Χ14/12 =€1.073) αύξηση(+16,7%) η πραγματική απόκλιση και το χάος διευρύνονται (22,5% +12,2% +16,7%) κατά 51,4%.

Η απάτη της «εθνικής σύνταξης»

Ο διαχωρισμός της σύνταξης σε δυο ποσά, δήθεν «εθνική» & «ανταποδοτική», δεν είναι παρά μια απάτη. Είναι ο ληστρικός μηχανισμός σε βάρος όσων καταβάλουν μεγαλύτερες εισφορές με μισθό άνω των 1.000 ευρώ. Εξάλλου, τούτο αποτελεί και βάση του σκεπτικού της ακυρωτικής απόφασης του ΣτΕ του 2019.

Ακυρωτική απόφαση του ΣτΕ του 2019

Απόσπασμα:ΣΤ. Περαιτέρω, έγινε δεκτό, κατά πλειοψηφία, ότι ναι μεν υπάρχει κλιμάκωση, ως προς τα θεσπιζόμενα με το άρθρο 8 του ν. 4387/2016 ποσοστά αναπληρώσεως, βάσει των οποίων υπολογίζεται η ανταποδοτική σύνταξη, τα νέα, όμως, αυτά ποσοστά αναπληρώσεως, αυτά καθ’ εαυτά, είναι ιδιαιτέρως χαμηλά, οδηγεί στη χορήγηση ανταποδοτικής συνταξιοδοτικής παροχής, η οποία τελεί σε προφανή δυσαναλογία προς τις ανωτέρω αποδοχές, ενόψει του ότι το υψηλότερο ποσοστό αναπληρώσεως των εν λόγω αποδοχών είναι κατώτερο του 50%, και προς τις καταβληθείσες με βάση τις αποδοχές αυτές εισφορές.

Υπό τα δεδομένα αυτά, τα συγκεκριμένα ποσοστά αναπληρώσεως παραβιάζουν την αρχή της ανταποδοτικότητας, η οποία αποτελεί έκφανση της αρχής της αναλογικότητας, υπό την έννοια της υπέρβασης του ανεκτού ορίου μέχρι του οποίου είναι επιτρεπτή, κατά το Σύνταγμα, η έλλειψη ανταποδοτικότητας εισφορών – παροχών.

Η ανωτέρω παραβίαση της αρχής της ανταποδοτικότητας δεν αναιρείται, εξ άλλου, από τη χορηγούμενη από το σύστημα του ν. 4387/2016 εθνική σύνταξη, το ύψος της οποίας παραμένει σταθερό και δεν επηρεάζεται από τον αριθμό των (πέραν των 20) ετών ασφαλίσεως και το ύψος των αποδοχών.

Περαιτέρω δε, ως προς την χορηγούμενη συνολική συνταξιοδοτική παροχή (εθνική, ανταποδοτική), οδηγεί σε παραβίαση της αρχής της ισότητας, διότι, όπως προκύπτει η χορηγούμενη από το σύστημα του νόμου συνολική συνταξιοδοτική παροχή, εξασφαλίζει σημαντικά μεγαλύτερο ποσοστό αναπλήρωσης σε πρόσωπα που υπάγονται στην ίδια κλίμακα από πλευράς χρόνου ασφαλίσεως και έχουν μικρότερες κατά μέσο όρο αποδοχές ή συντάξιμο μισθό σε σχέση με πρόσωπα που ανήκουν στην ίδια κλίμακα αλλά έχουν μεγαλύτερο μέσο όρο αποδοχών ή συντάξιμο μισθό….

Τέλος ……να επέλθουν έξι μήνες μετά την δημοσίευση της 1891/2019 αποφάσεως, προκειμένου να παρασχεθεί η δυνατότητα στο νομοθέτη, αφού λάβει γνώση του σκεπτικού της ακυρωτικής απόφασης, να προβεί σε νέα, σύμφωνη με το Σύνταγμα, ρύθμιση του ζητήματος που αφορούν οι κριθείσες ως αντισυνταγματικές διατάξεις.

Κατάχρηση εξουσίας

Η παραβατικότητα της κυβέρνησης, η κατάχρηση εξουσίας και η μη συμμόρφωση με τις αποφάσεις των ανώτατων δικαστών δεν είναι υπόθεση μόνο των συνταξιούχων. Αφορά όλους τους εργαζόμενους, όλη τη κοινωνία και τους κοινωνικούς φορείς. Όλα τα πολιτικά κόμματα που καλούντα άμεσα να πάρουν θέση.

Τα αιτήματα είναι σαφή:

• Κρατική χρηματοδότηση: πλήρης ανταπόκριση των θεσμοθετημένων υποχρεώσεων του κράτους, έναντι των ασφαλιστικών ταμείων, των συντάξεων του ΟΓΑ, του Δημοσίου τομέα και του ΝΑΤ όπως: (α) λόγω τριμερούς χρηματοδότησης 10% (50% των ασφαλιστικών εισφορών) +€1δις ΕΚΑΣ, για την ενίσχυση των χαμηλών συντάξεων (Κ.Ο.), αναπηρικών & χηρείας, (β) πέραν αυτού, το κράτος να αποδίδει στα ταμεία περί τα €6δις τόκοι (έως την ανάκτηση των αποθεματικών) και όχι ως «επιχορήγηση» ένα μικρό μόνο μέρος του ποσού (γ) επιπλέον +€6δις, ελλείμματα του ΟΓΑ – Δημοσίου τομέα – ΝΑΤ, τα οποία ελλείμματα αυτά μεταφέρθηκαν στον ΕΦΚΑ
• Αποκατάσταση των συντάξεων: η κυβέρνηση καλείται να σεβαστεί τους νόμους του κράτους, να συμμορφωθεί πλήρως με τις αποφάσεις των ανώτατων δικαστών, να επαναφέρει τη νομιμότητα στην κοινωνική ασφάλιση και τέλος να αποκατασταθούν όλες οι συντάξεις.

Συγκεκριμένα:

1. Κατώτατα όρια: στα 15 ημερομίσθια (όσο του προγενεστέρου 3863/2010) καθώς και επαναφορά του ΕΚΑΣ, ουσιαστικά στο 80% του βασικού μισθού.
2. Αναλογικότητα: το ποσό της ανταποδοτικής και «εθνικής» να μην υπολείπεται του (2%) ανά έτος ασφάλισης.
3. Πλαφόν εισφορών: επαναφορά στα προηγούμενα επίπεδα και υποχρεωτική ασφάλιση όλων των ποσών στα όρια αυτά.
4. Κόφτες: να καταργηθεί κάθε είδος κόφτη που μειώνει τις συντάξεις.
5. Πενταετία: υπολογισμός των συντάξεων βάσει της τελευταίας πενταετίας.
6. Χηρείας: επαναχορήγηση του 70% του ποσού, όπως ίσχυε.
7. τ. ΟΓΑ: εξίσωση με τα ισχύοντα, ότι σε όλους τους ασφαλισμένους.
8. Αυξήσεις: κατάργηση του νόμου που χορηγεί μόνο το 50% του πληθωρισμού και χορήγηση του αντίστοιχου ποσοστού με τους εργαζόμενους.
9. Επαναφορά της 13^ης -14^ης σύνταξης, όπως και οι εργαζόμενοι του Ιδιωτικού τομέα.

Τέλος,

• Την αποκατάσταση των επικουρικών συντάξεων, με επαναφορά στη νομιμότητα των επικουρικών ταμείων που μετατράπηκαν σε εισφορο -εισπρακτικοί μηχανισμού άνευ αντικρίσματος.
• Καθώς και την αποκατάσταση του κλάδου υγείας, όπου (μετά το κλείσιμο των κέντρων υγείας του ΙΚΑ) οι συνταξιούχοι αναγκάζονται να απευθυνθούν στην ιδιωτικοποιημένη πλέον υγεία, παρά την αύξηση των εισφορών που καταβάλουν, (κατά 50% στις κύριες και 100% στις επικουρικές).

*Ο Κώστας Νικολάου είναι Συνταξιούχος τ. ΙΚΑ ΕΤΑΜ  και Μέλος της Διοικούσας Επιτροπής του ΚΕ.Π.Ε.Α./ΓΣΕΕ