Περισσότεροι από 1.000.000 εργαζόμενοι που εισήλθαν στην αγορά εργασίας μετά το 2016 είναι σήμερα καταδικασμένοι να μην λάβουν ποτέ πραγματικό εφάπαξ, παρότι πληρώνουν κανονικά εισφορές. Με τους μνημονιακούς νόμους 4336/2015 και 4387/2016, το εφάπαξ απογυμνώθηκε από τον κοινωνικό και ανταποδοτικό του χαρακτήρα και μετατράπηκε σε μια άτοκη, λογιστική επιστροφή εισφορών.
Πρόκειται για θεσμοθετημένη απάτη σε βάρος των εργαζομένων, οι οποίοι πληρώνουν χωρίς να γνωρίζουν τι –και αν– θα πάρουν.
Το εφάπαξ υπολογίζεται πλέον με διπλό και ταξικά άδικο σύστημα: Ανταποδοτικό για τα έτη έως το 2013 και μη ανταποδοτικό για τα έτη από το 2014 και μετά.
Ακόμα και εργαζόμενοι με δεκαετίες ασφάλισης θα λάβουν ένα κουτσουρεμένο βοήθημα, κατώτερο των προσδοκιών και των εισφορών τους. Η κατάργηση προκαταβολών, ειδικών ρυθμίσεων και ευνοϊκών διατάξεων ολοκλήρωσε την κατεδάφιση της πρόνοιας.
Αντί η Πολιτεία να αποκαταστήσει το εφάπαξ ως αναβαλλόμενο μισθό, ανοίγει τον δρόμο για την πλήρη ιδιωτικοποίηση της κοινωνικής ασφάλισης μέσω του ΤΕΚΑ. Το κεφαλαιοποιητικό μοντέλο με «ατομικό κουμπαρά» δεν αποτελεί λύση, αλλά συνέχεια του ίδιου προβλήματος: μεταφέρει όλο το ρίσκο στους ασφαλισμένους, καταργεί την αλληλεγγύη των γενεών, υποτάσσει τις εισφορές στις αγορές, και μετατρέπει το ασφαλιστικό δικαίωμα σε χρηματοοικονομικό στοίχημα.
Το ΤΕΚΑ δεν εγγυάται παροχές, δεν διασφαλίζει αξιοπρεπές εισόδημα και δεν αποτελεί κοινωνική ασφάλιση. Είναι ο προθάλαμος για την πλήρη εμπορευματοποίηση των συντάξεων και του εφάπαξ.
Οι εργαζόμενοι και οι συνταξιούχοι δεν χρωστούν τίποτα στο κράτος. Το κράτος χρωστάει σε αυτούς.
Το εφάπαξ δεν είναι «παροχή αντοχών της οικονομίας». Είναι δικαίωμα που πληρώθηκε. Και θα το διεκδικήσουμε.
Το άρθρο 22 παρ. 5 του Συντάγματος κατοχυρώνει την κοινωνική ασφάλιση ως υποχρέωση του κράτους.
Το εφάπαξ χρηματοδοτείται αποκλειστικά από εισφορές εργαζομένων και εργοδοτών, χωρίς κρατική επιβάρυνση.
Ο Ν. 4387/2016 (άρθρο 35) κατήργησε την ανταποδοτικότητα του εφάπαξ για τα έτη από 1.1.2014 και μετά, εισάγοντας σύστημα νοητής κεφαλαιοποίησης, χωρίς εγγύηση παροχής.
Η κατάργηση της ανταποδοτικότητας και η απουσία εγγυημένου αποτελέσματος θίγουν την αρχή της αναλογικότητας και της προστατευόμενης εμπιστοσύνης του ασφαλισμένου.
Το κεφαλαιοποιητικό σύστημα (μοντέλο ΤΕΚΑ) δεν συνιστά κοινωνική ασφάλιση, αλλά ατομική αποταμίευση με επενδυτικό κίνδυνο, σε αντίθεση με τον πυρήνα του κοινωνικοασφαλιστικού δικαίου.