Νομοθετική ρύθμιση με την οποία όλες οι επικουρικές συντάξεις με διαδοχική ασφάλιση θα εκδίδονται από το τελευταίο ταμείο, ανεξαρτήτως του φορέα που οι ασφαλισμένοι έχουν τα περισσότερα ένσημα, προωθείται από το υπουργείο Εργασίας.
Στόχος της ρύθμισης είναι να μειωθεί η λίστα με τις 33.000 αιτήσεις που είναι σε αναμονή για πολλούς μήνες, καθώς οι επικουρικές συντάξεις με διαδοχική ασφάλιση καθυστερούν και τις υπόλοιπες αιτήσεις με ένα ταμείο.
Υπενθυμίζεται ότι οι προϋποθέσεις για την απονομή των επικουρικών συντάξεων απλοποιήθηκαν με τον νόμο 5078/2023 (άρθρα 117, 118 και 155). Ειδικότερα, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 116 του ν. 5078/2023, οι ασφαλισμένοι δικαιούνται επικουρική σύνταξη λόγω γήρατος εφόσον έχουν συμπληρώσει 4.500 ημέρες εργασίας ή 15 έτη εργασίας και έχουν δικαιωθεί σύνταξης για την ίδια αιτία από τον κύριο φορέα («…οι ασφαλισμένοι στην επικουρική ασφάλιση του e-ΕΦΚΑ δικαιούνται επικουρική σύνταξη λόγω γήρατος εφόσον έχουν συμπληρώσει 4.500 ημέρες εργασίας ή 15 έτη εργασίας και έχουν δικαιωθεί σύνταξης για την ίδια αιτία από τον κύριο φορέα»).
Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 117, στις περιπτώσεις που ο διανυθείς χρόνος επικουρικής ασφάλισης έχει πραγματοποιηθεί αποκλειστικά σε επικουρικά ταμεία που εντάχθηκαν στον ΕΦΚΑ, η επικουρική σύνταξη εκδίδεται από τον φορέα, κλάδο ή λογαριασμό στον οποίο έχει υποβληθεί η αίτηση, εφόσον ο ασφαλισμένος έχει στο σύνολο 15 έτη επικουρικής ασφάλισης. Το ίδιο ισχύει και όταν υπάρχει διαδοχική ασφάλιση με συνολικό χρόνο ασφάλισης 15 έτη. Με τη νέα ρύθμιση θα θεωρείται ενιαίος όλος ο χρόνος διαδοχικής ασφάλισης και όχι μόνον η 15ετία που ισχύει τώρα, και η αίτηση θα εξετάζεται από το τελευταίο ταμείο χωρίς να απαιτείται ο έλεγχος σε ποιο φορέα έχουν τα περισσότερα ένσημα οι ασφαλισμένοι ώστε να ανατεθεί σε αυτό η απονομή της επικουρικής σύνταξης.
Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 155 του ν. 5078/2023, οι διατάξεις των άρθρων 116 και 117 καταλαμβάνουν αιτήσεις συνταξιοδότησης που υποβάλλονται από την έναρξη ισχύος του νόμου, αιτήσεις σε διαδικασία ελέγχου, καθώς και αιτήσεις που εκκρεμούν σε οποιοδήποτε στάδιο της διοικητικής διαδικασίας· αιτήσεις που έχουν απορριφθεί επανεξετάζονται κατόπιν νέας αίτησης και τα οικονομικά αποτελέσματα αυτών εκκινούν από την ημερομηνία υποβολής της νέας αίτησης.
Ανάγκης αλλαγής του τρόπου υπολογισμού των επικουρικών
Στο ισχύον σύστημα ο τρόπος υπολογισμού των επικουρικών συντάξεων βασίζεται σε αποδοχές και εισφορές από συγκεκριμένες περιόδους (2002–2014 και 2015–2026) και στους «ράντα» (ειδικούς συντελεστές μείωσης για ηλικία συνταξιοδότησης κάτω των 67)· το αποτέλεσμα είναι πολύ χαμηλά ποσά (π.χ. 160 – 401 € για 33–40 έτη ασφάλισης).
Αυτή η μεθοδολογία δεν λαμβάνει πλήρως υπόψη τις καταβληθείσες εισφορές σ' όλο τον εργάσιμο βίο, αδικεί όσους έχουν διαδοχική ασφάλιση με ένσημα σε πολλούς φορείς και παράγει δυσανάλογα χαμηλές επικουρικές συντάξεις που δεν εξασφαλίζουν αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης.
Για να αντιμετωπιστεί αυτή η δυσλειτουργία, είναι αναγκαία η αλλαγή του τρόπου υπολογισμού, με βασικές αλλαγές όπως:
Ενιαίο υπολογισμό σε όλο τον ασφαλιστικό βίο, ανεξαρτήτως χρονικών περιόδων.
Κατάργηση των διαχωρισμών σε προ και μετά το 2015 έτη, ώστε να αποτυπώνεται δίκαια ο συνολικός ασφαλιστικός χρόνος του κάθε ασφαλισμένου.
Δίκαιη αναγωγή εισφορών σε αναλογικό ποσό σύνταξης, χωρίς δυσμενή συντελεστή ηλικίας μείωσης («ράντα») που μειώνει υπέρμετρα το τελικό ποσό.
Μια τέτοια αλλαγή θα εξασφαλίσει όχι μόνο ταχύτερη απονομή, αλλά και πιο δίκαιες, βιώσιμες επικουρικές συντάξεις σε όλους τους ασφαλισμένους με διαδοχική ασφάλιση.