Πληθαίνουν οι φωνές που ζητούν από την κυβέρνηση την άμεση κατάργηση της εισφοράς αλληλεγγύης συνταξιούχων, ενός μέτρου που στην πράξη λειτουργεί ως πρόσθετος μηχανισμός υπερφορολόγησης και οδηγεί σε ουσιαστική διπλή φορολόγηση των συντάξεων άνω των περίπου 1.434 ευρώ.
Η εισφορά αυτή θεσπίστηκε το 2010, με το άρθρο 38 του ν. 3863/2010, με σκοπό τη χρηματοδότηση του Ασφαλιστικού Κεφαλαίου Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ), σε μια περίοδο βαθιάς δημοσιονομικής κρίσης. Ωστόσο, δεκαπέντε χρόνια μετά, ένα μέτρο που παρουσιάστηκε ως προσωρινό εξακολουθεί να επιβαρύνει εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους, έχοντας πλέον μετατραπεί σε έναν μόνιμο και ιδιαίτερα άδικο μηχανισμό αφαίμαξης των συντάξεων.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο από τον τρόπο υπολογισμού της εισφοράς, ο οποίος δεν ακολουθεί τη βασική αρχή της φορολογικής δικαιοσύνης. Αντί να εφαρμόζεται κλιμακωτά η εισφορά επιβάλλεται στο σύνολο της σύνταξης μόλις αυτή υπερβεί το εκάστοτε όριο. Με τον τρόπο αυτό, μια μικρή αύξηση στη σύνταξη μπορεί να οδηγήσει σε δυσανάλογη επιβάρυνση, δημιουργώντας μια προφανή στρέβλωση και ενισχύοντας το αίσθημα αδικίας.
Η επιβάρυνση στους συνταξιούχους
Χαρακτηριστικό είναι ότι συνταξιούχος με κύρια σύνταξη 1.450 ευρώ υπόκειται σε παρακράτηση 3% επί ολόκληρου του ποσού, δηλαδή 43,5 ευρώ, χωρίς καν να αφαιρείται το όριο των 1.434 ευρώ. Αντίστοιχα, συνταξιούχος με κύρια σύνταξη 1.750 ευρώ επιβαρύνεται με 6% επί ολόκληρου του ποσού, δηλαδή 105 ευρώ. Σε ένα δίκαιο φορολογικό σύστημα, η επιβάρυνση θα έπρεπε να αφορά μόνο το ποσό που υπερβαίνει το όριο και όχι το σύνολο της σύνταξης.
Από το 2025, το όριο επιβολής της εισφοράς στις κύριες συντάξεις αυξάνεται στα 1.434 ευρώ. Ωστόσο, η στρεβλή και μη κλιμακωτή λογική της παρακράτησης παραμένει, με αποτέλεσμα να διαιωνίζεται μια κατάφωρη φορολογική αδικία εις βάρος των συνταξιούχων.
Την ίδια στιγμή, η εισφορά επιβάλλεται και στις επικουρικές συντάξεις από τα 300 ευρώ και άνω, παρά το γεγονός ότι αυτές έχουν καθαρά ανταποδοτικό χαρακτήρα. Το γεγονός αυτό δημιουργεί σοβαρά ζητήματα τόσο κοινωνικής όσο και συνταγματικής νομιμοποίησης της συγκεκριμένης επιβάρυνσης.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του πληροφοριακού συστήματος «ΗΛΙΟΣ», από τους περίπου 2.868.000 συνταξιούχους κύριας σύνταξης, περίπου 830.000 υφίστανται παρακράτηση ΕΑΣ. Αντίστοιχα, από τις περίπου 1.380.000 επικουρικές συντάξεις, περίπου 112.000 επιβαρύνονται επίσης με την εισφορά.
Παράλληλα, η ετήσια επιβάρυνση των συνταξιούχων από την εισφορά αλληλεγγύης ανέρχεται σε περίπου 885 εκατ. ευρώ, ενώ το σωρευμένο αποθεματικό του ΑΚΑΓΕ προσεγγίζει πλέον τα 22 δισ. ευρώ. Τα στοιχεία αυτά ενισχύουν τα εύλογα ερωτήματα για τη σκοπιμότητα διατήρησης ενός τόσο βαριού «χαρατσιού», όταν έχει ήδη συγκεντρωθεί ένα τόσο σημαντικό αποθεματικό.
Με δεδομένα όλα τα παραπάνω, γίνεται ολοένα και πιο σαφές ότι η εισφορά αλληλεγγύης δεν μπορεί πλέον να δικαιολογηθεί ούτε κοινωνικά ούτε δημοσιονομικά. Αντίθετα, αποτελεί έναν μηχανισμό άδικης και δυσανάλογης επιβάρυνσης των συνταξιούχων, οι οποίοι ήδη έχουν υποστεί μεγάλες απώλειες την προηγούμενη δεκαετία.
Για τον λόγο αυτό, ενισχύεται το αίτημα για την άμεση κατάργηση της εισφοράς αλληλεγγύης συνταξιούχων, ώστε να αποκατασταθεί μια στοιχειώδης φορολογική δικαιοσύνη και να σταματήσει μια ακόμη μορφή υπερφορολόγησης σε βάρος των ανθρώπων που στήριξαν επί δεκαετίες το ασφαλιστικό σύστημα.