Οι σημερινοί νέοι εργαζόμενοι βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα ασφαλιστικό μέλλον που προμηνύεται πιο σκληρό. Διεθνείς οργανισμοί εκτιμούν ότι μετά το 2030 τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης στην Ελλάδα θα αυξηθούν, με τους σημερινούς 22χρονους να καλούνται να εργαστούν έως και τέσσερα χρόνια περισσότερο, φτάνοντας ακόμη και τα 66 έτη ηλικίας και τα 44 χρόνια ασφάλισης.
Την ίδια στιγμή, διαμορφώνεται ήδη μια νέα γενιά χαμηλοσυνταξιούχων. Ο τρόπος υπολογισμού της σύνταξης με βάση τον μέσο όρο αποδοχών ολόκληρου του εργασιακού βίου, σε συνδυασμό με τους χαμηλούς μισθούς, την εκτεταμένη εργασιακή ευελιξία και τις χαμηλές εισφορές, οδηγεί σε συντάξεις της τάξης των 700–800 ευρώ. Ιδιαίτερα εκτεθειμένοι είναι οι νέοι στον ιδιωτικό τομέα, οι εργαζόμενοι με κατώτατο μισθό και οι αυτοαπασχολούμενοι που επιλέγουν χαμηλές ασφαλιστικές κατηγορίες.
Οι προβλέψεις του ΟΟΣΑ και των ευρωπαϊκών αρχών συνδέουν αυτές τις εξελίξεις με τη δημογραφική γήρανση και τη μείωση του εργατικού δυναμικού. Ωστόσο, η απάντηση που προκρίνεται διεθνώς περιορίζεται σχεδόν αποκλειστικά στην αύξηση των ορίων ηλικίας και στη συρρίκνωση των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων.
Αυτή η λογική, όμως, αγνοεί μια κρίσιμη πραγματικότητα: την τεράστια αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας, τη ραγδαία διείσδυση των νέων τεχνολογιών και της τεχνητής νοημοσύνης στην παραγωγή και τις υπηρεσίες. Αντί τα οφέλη αυτής της εξέλιξης να κατευθύνονται αποκλειστικά στα κέρδη, οφείλουν να επιστρέφουν και στους εργαζόμενους.
Η μείωση των ορίων ηλικίας και του χρόνου εργασίας, χωρίς απώλεια εισοδήματος και δικαιωμάτων, αποτελεί αναγκαία κοινωνική επιλογή. Μπορεί να εξασφαλίσει αξιοπρεπείς συντάξεις, να αναδιανείμει μέρος του παραγόμενου πλούτου και της υπεραξίας, αλλά και να συμβάλει ουσιαστικά στη μείωση της ανεργίας, ιδιαίτερα των νέων. Σε μια εποχή τεχνολογικής αφθονίας, το ζητούμενο δεν είναι περισσότερα χρόνια δουλειάς, αλλά περισσότερη ζωή με δικαιώματα.